‘I’m singing in the rain
Just singing in the rain
What a glorious feeling
I’m happy again’

(Gene Kelly)

Een romantischer beeld van de regen kun je je bijna niet voorstellen. En met de hoosbuien van de afgelopen tijd konden we heel wat (regen)dansjes maken.

wateroverlast

Echter, het klimaat veranderd en zorgt voor steeds meer wateroverlast in bebouwde gebieden. Als je de Bosatlas er op na slaat, zie je dat het bebouwde oppervlak in Nederland sinds de oorlog enorm is toegenomen. Dit is er mede de oorzaak van dat het afvoeren van regenwater een groter probleem wordt. Op stedenbouwkundig- en landschappelijk niveau wordt gezocht naar betere oplossingen om grote hoeveelheden water in de toekomst te kunnen verwerken.

dicht bij huis

Maar ook dichter bij huis kunnen we een aantal oorzaken vinden. Menig tuin is namelijk in een steenplaza veranderd. Tuinen worden dichtgetegeld want groen is lastig en het kost veel onderhoud is een veelgebruikt argument. We hebben het dan ook steeds drukker met werken, sporten, social media en meer. En dus ontbreekt het aan tijd om lekker in de tuin aan de slag te gaan. Tja, het water staat aan onze lippen en dat terwijl tuinieren ook goed is voor de lichaamsbeweging, ontspanning en sociale contacten.

tips om wateroverlast te beperken

Uiteraard kunnen we niet alle waterproblemen zelf oplossen maar in eigen tuin kun je al wel aan de slag en zelfs optimaal gebruik maken van water(overlast).

Op deze studio zit een groendak met een extensieve dakvegetatie

groendak

Begin bij het dak en kijk of er een mogelijkheid is om een groendak te maken. Platte daken zijn ideaal en als de dakconstructie het toelaat, kun je eenvoudig een bodemsubstraat aanbrengen. Een substraatdikte van 5 cm is al geschikt voor een sedumdak, 8-12 cm kun je inzaaien met een extensief bloemrijk mengsel en bij dikkere lagen kun je zelfs denken aan vaste planten en heesters. Stel je eens voor hoe mooi het is als alle daken groen zijn?

Voordelen van een groendak;

Met een regenton of waterbak heb je altijd extra water om planten te sproeien

regenton

Koppel de hemelwaterafvoer af en zet er een regenton onder, of een grote waterbak die gelijk als vijver dient. Zo is regenwater in droge perioden weer bruikbaar in de tuin. Eén regenton scheelt al snel 200l water. Een ondergrondse watertank kost wat meer moeite maar kan ook meer water bufferen. Of monteer een regenonderbreker en leidt het water direct via een open goot richting vijver of via verhoogde kweekbakken die trapsgewijs aflopen. Zo benut je het regenwater langere tijd en buffer je het tijdelijk.

Het afvoeren van hemelwater kun je ook visueel aantrekkelijk maken met waterspuwers of
Japanse regenkettingen, want wat is er fascinerender dan te spelen met stromend water. En met een beetje creativiteit maak je een goten-stelsel waarin je zelfs groentes kunt verbouwen langs de schutting.

deze waterspuwer werkt als een knikkerbaan (woonhuis door Ro&Ad Architecten)

wadi

Een wadi of een zgn. bioswale kom je steeds vaker tegen in nieuwbouwwijken of langs wegen maar is ook goed in eigen tuin te maken. Bijvoorbeeld een verdiept tuindeel of een greppel waarin het water tijdelijk opgeslagen kan worden om vervolgens langzaam in de bodem te infiltreren. De bodem kan voorzien worden van lavastenen of grof grind. Ook een laagliggende vijver kan een mooie opvangplek zijn met een moeras als overloop.

Heb je niet zoveel ruimte dan is vertikaal draineren een optie; gaten boren en vullen met grind of lava zodat water via deze gaten in de bodem opgenomen wordt. Ook een drainagebuis die je in een grindbed rond legt, zorgt voor een langzame opname in de bodem. Ook een grindkoffer langs de gevel zorgt voor een drogere, schonere muur en betere afwatering.

Bij veel neerslag vormt deze droge grindbedding een heuse beek in de tuin.

vergroenen

Zorg ook in een kleine tuin voor minimaal 2/3 deel beplanting en dek de bodem niet af met antiworteldoek maar plant liever bodembedekkers. Dit verstikt de bodem minder en zorgt voor een gezond bodemleven. Een gezonde bodemstructuur heeft ook een grote wateropname capaciteit. Planten zorgen ook voor een beter klimaat in de stad en in je tuin. Gevelgroen helpt eveneens om muren droger te houden en verkoelt. En zoals ik al zei; het maakt gelukkig!

ontharden

Wees spaarzamer met bestrating en vervang paden en terrassen door gras of halfverharding als grind of split. Of kies voor een verharding die deels open is zoals grastegels. Dit kan ook een parkeerplaats groener en dus vriendelijker maken. Ook een vlonder sluit de bodem niet af, en is dus prima geschikt als terras of pad. Een dikker zandbed onder de verharding aanbrengen helpt om op kleigrond drogere voeten te houden. Daarnaast is het goed voor allerlei insecten die hier nestelen.

Emiel Versluis ©2014

De 10 beste tips om van je slakken af te komen was misschien een betere titel geweest, want hoeveel methodes om slakken in de tuin te bestrijden bestaan er wel niet? Met een beetje vochtig weer barst het eetfestijn in de tuin los en wat vandaag een prachtige plant is, is morgen misschien wel een skelet. In mijn eigen tuin heb ik trouwens nauwelijks overlast van slakkenvraat, niet dat ik ze niet heb, maar jaren geleden heb ik planten als Hosta’s al afgezworen. Drie keer kaalvreten was de limiet.

Deze jonge Segrijnslak durft zelfs longkruid te verorberen.

Plantenkeuze

Het is vaak onze eigen plantenvoorkeur die zorgt voor het slakkenprobleem.
Pas gaf ik vrienden een paar Cleome planten cadeau. Ik weet dat ze altijd last van slakken hebben en ik meende dat deze stekelige plant toch zeker gespaard zou worden. Niet dus! Het is dan ook niet altijd duidelijk welke planten ‘aangevallen’ worden, sappige bladeren hebben meestal de voorkeur.

Een remedie

In boeken en bladen staan heel veel remedies tegen slakken en wat voor de één geweldig werkt, geldt voor de ander niet. Een kwestie van uitproberen en combineren van methodes dus.

Slakken weren

Slakken komen vooral tevoorschijn als het vochtig is. Na een regenbui is het makkelijk slakken rapen.

Slakken vangen

Een andere methode is om slakken te vangen, dit zorgt er ook voor dat slakken zich minder snel voortplanten.

Naaktslak en Segrijnslak, meestal niet zo gebroederlijk naast elkaar.

Slakkenkorrels

Ik ben niet zo’n fan van korrels. De slakkenkorrels van Escar-go werken wel goed en zijn redelijk veilig voor ander dierenleven mits je het goed verspreid en buiten bereik van huisdieren kunt houden. Het middel werkt alleen op de spijsverteringsorganen van slakken en zorgt voor verlamming van de kropklier waardoor de slak niet meer eet en sterft. Het hoofdbestanddeel IJzerfosfaat is een natuuridentiek, maar chemisch-synthetisch bestrijdingsmiddel.
Andere korrels op basis van Methaldehyde en methiocarb zijn uit den boze en gevaarlijk voor andere organismen.

Nematoden

De meeste naaktslakken leven ondergronds en korrels hebben hier niet zoveel effect op. Een tot op heden beproefde methode die vooralsnog geen verdere schadelijke milieu bijwerkingen lijkt te hebben zijn aaltjes (Phasmarhabditis hermophrodita). Deze parasiet dringt bij slakken binnen en vermenigvuldigen zich. De slak stopt met eten, gaat dood en bij de ontbinding gaan de nematoden op zoek naar de volgende slak. Te koop onder de naam Nemaslug of Brimex. Vraag blijft of van buitenaf geïntroduceerde organismen het bodemleven in de tuin blijvend verstoren.

De huisjesslak is onschuldig en eet voornamelijk algen

Natuurlijk

De allerbeste remedie is om te zorgen dat in de tuin veel natuurlijke bestrijders kunnen leven. Vogels, egels en padden lusten graag slakken, dus een tuin die voldoende gevarieerd beplant is, is minder kwetsbaar. Kies ook voor planten met harige en dikke bladeren, deze zijn een stuk minder aantrekkelijk voor slakken. Overigens zijn veel slakken ook opruimers en dus een nuttig onderdeel van de natuurlijke kringloop. De huisjesslakken zijn onschuldige algeters en de echte bladvreters zijn vaak de naaktslakken en Segrijnslak.

Emiel Versluis ©2014
Bronnen: Sepp Holzer (Holzer’s permacultuur), Velt Handboek Ecologisch tuinieren, Biocontrole

Een dubbel gevoel

Momenteel ‘bloeien’ de hortensia’s volop, ze staan er geweldig bij dit jaar! Ik zet bloeien wel tussen aanhalingstekens, want dat lijkt alleen maar zo, zeker bij de bolvormige variëteiten van Hydrangea macrophylla (boerenhortensia), Hydrangea paniculata (pluimhortensia) en Hydrangea arborescens ‘Annabelle’. Bij deze vormen zijn alleen de steriele lokbloemen nog aanwezig.

boeren-hortensia

Bijen en Vlinders

Stampers en meeldraden zijn in de wilde vormen en schermvormige variëteiten (Lacecap-types) wel aanwezig in het midden van de bloem. Die grote bolvormige bloemen geven ecologisch gezien een dubbel gevoel. Natuurlijk bloeien ze wel, maar door het ontbreken van meeldraden en stampers hebben bijen en vlinders er helemaal niets aan. Bijen en vlinders hebben nectar en/of stuifmeel nodig. Die zijn te vinden in bloemen met meeldraden en stampers.

Andere gevulde types

Naast de bolvormige hortensia’s ontbreken deze ook bij de dubbele (gevuldbloemige) rozen, sneeuwballen met alleen steriele bloemen (Viburnum opulus ‘Roseum’, Viburnum x carlesii), allerlei sierkersen (Prunus serrulata ‘Amanogawa’, Prunus serrulata ‘Kanzan’, Prunus avium ‘Plena’), Clematissen met gevulde bloemen, boeren jasmijn (Philadelphus coronarius ‘Virginal’). Behalve heesters met gevulde bloemen zijn er natuurlijk ook veel soorten gekweekte vaste planten en bolgewassen met gevulde bloemen en daardoor steriel.

Lacecap-hortensia

Kunst of vliegwerk?

Meeldraden zijn de mannelijke organen van een bloem, bevatten altijd stuifmeel en soms nectar. De stampers en stempels zijn de vrouwelijke delen van de bloem en die bevatten meestal nectar maar nooit stuifmeel. De bloembevruchting gebeurt wanneer insecten (bijen of andere) stuifmeel meevoeren van de ene bloem naar de andere en dat in contact brengen met de stempel. Zo kan de bloem na de bevruchting zaad vormen en kan de plant zich (generatief) voortplanten.

Mensenwerk

Bij dubbele bloemen of bloemen als hortensia met alleen steriele bloemen gaat dit verhaal niet op. Dat is mensenwerk. Dubbele bloemen en steriele bloemen bloeien langer en zijn vaak groter dan de wilde vorm. De meeldraden en stampers zijn via kunstmatige selectie en hybridisering door de mens zodanig vervormd dat ze veranderd zijn in bloemblaadjes.

Rosa-Variegata-di-Bologna

Rozen

Dit kun je heel goed zien bij rozen. Bij de wilde rozenbloemen ligt de stamper in het midden van de bloem, en de meeldraden liggen daar in een cirkel omheen. Bij dubbele rozen zijn die allemaal verdwenen en vervangen door felgekleurde bloemblaadjes om de roos meer volume te geven. Dat is mooi voor het oog, maar de insecten zijn wel hun voedsel kwijt. Niet alleen insecten, ook vogels hebben er weinig aan. Luizen zijn er nog wel op te vinden, dat is lekker voor de mezen, maar een dubbele roos vormt geen bottels en dat is jammer voor de vogels in het najaar.

Een ander voorbeeld vind je bij de kersenbomen die kersen voortbrengen (en dus enkelvoudige bloemen bezitten) en de Japanse kersen die enkel een sierfunctie heeft met dubbele bloemen die geen vrucht zetten. Op Japanse kersen zie je nooit een bij vliegen, ze hebben er niets te halen. Gevuldbloemige bloemen vind je ook bij geslachten als Clematis, Philadelphus (boeren jasmijn) en zelfs sneeuwklokjes.

Rosa-Scharlachglut

Tips voor meer bijen en vlinders

Als je dus ergens Hortensia’s ziet bloeien, bedenk dan dat dit maar schone schijn is. Wil je bijdragen aan meer natuur? Kies dan eens iets anders.

Margo van Beem, © 17 juni 2014

De tuin van Wilde Weelde op de Tuinen van Appeltern is voor de eerste fase afgerond. Langzaam aan begint het geheel groen te worden en trekt het dierenleven erin. Het wordt een spannende tijd om het groeiproces te gaan volgen. Hier een leuk filmpje gemaakt door een lid van de Wilde Weelde over de laatste steen die gelegd is op de grote muur. Met man en macht is er aan de muur gewerkt, zijn er ruim 10.000 stoeptegels gestapeld. Inmiddels staat deze symbool voor de ontharding onze steden. Groen in plaats van een stoeptegel.De muur zal langzaam bevolkt gaan worden door planten en dieren. Een tweede muur gaat later dit jaar gebouwd worden. Ook is er een filmpje over de bouw van de houtwal. Een houtwal die dwars door de Wilde Weelde Wereld snijd en bestaat uit 5 delen die de gehele boom symboliseren van wortel tot kruin. Blijf de ontwikkelingen op de Wilde Weelde Wereld volgen.Lees ook verder op de projectpagina.

 

Buurtbewoners in Raamsdonksveer hebben vorig jaar de handen ineen geslagen en willen de komende tijd het Koningspark renoveren. Een mooi initiatief waar we graag aan mee willen werken. Na het maken van een beplantingsplan voor de vijver in het Koningspark werd afgelopen week de oever ingeplant met vrijwilligers en De Rooy Hoveniers. Als dank kregen we een leuke vermelding op het reclamebord bij de sponsorloop van 300 kinderen door het Koningspark in Raamsdonksveer, Top!

Ontwerpbureau wint zilver met de Duurzaamste Tuin 2013

WOUDRICHEM Vis à Vis Ontwerpers uit Woudrichem heeft samen met Hoveniersbedrijf Giel van der Palen bij de verkiezing Duurzaamste Tuin van Nederland 2013 de tweede prijs gewonnen.
De winnaars werden tijdens de beurs Tuinidee in Den Bosch bekendgemaakt. De competitie is bedoelt om de duurzaamheid in de tuinbranche te stimuleren en ‘groener’ te maken. De prijzen werden uitgereikt door Lodewijk Hoekstra (bekend van het programma Eigen huis & Tuin)

Vis à Vis Ontwerpers heeft samen met de uitvoerende hovenier Giel van de Palen de prijs gekregen voor een moderne tuin in Son. Dat de tuin duurzaam is blijkt uit een aantal factoren. Er is in de tuin verantwoord materiaal (her)gebruikt. Er is rekening gehouden met  de bodem en de omgeving bij de keuze qua beplanting. Deze bestaat uit een combinatie van wilde planten en gecultiveerde planten. Er zijn allerlei voorzieningen voor dieren aangebracht zoals stapelmuren en een natuurlijke vijver waardoor bijgedragen wordt aan een grotere biodiversiteit.

De vakjury loofde het bijzondere materiaalgebruik met de moderne uitstraling die goed gecombineerd is met een natuurlijke beplanting die goed aansluit bij het huis en de bosrijke omgeving.

De verkiezing Duurzaamste Tuin van Nederland is georganiseerd door Innogreen en TPK Media

Lees meer over deze duurzame tuin

Ontwerpvisie voor de Leer- en Buurttuin van het Da Vinci College in Roosendaal.

Dit is een bijzonder project. Het Da Vinci College wil graag een praktijkruimte waar de VMBO-leerlingen kennis kunnen maken met de praktijk van groenonderhoud en dierverzorging. Nog belangrijker is dat ze in de ontworpen schooltuin kunnen ervaren wat een groene omgeving met ze doet. Natuur-beleving, het principe van kringlopen, zelfredzaamheid: een avontuur op loopafstand. Juist door er in te werken worden moderne begrippen zoals “duurzaamheid” een levende werkelijkheid.

Gebouw

Leren mag leuk zijn, dan leer je sneller en beter. Samen met RO&AD Architecten hebben we een plan ontwikkeld voor een Collectieve Leer- en Buurttuin in opdracht van het Da Vinci College in Roosendaal. De architecten hebben een gecombineerd gebouw ontworpen met verblijfruimtes voor mens, dier en plant. Het wordt een off the grid gebouw wat samen met de tuin gaat samenwerken op het gebied van verwarming en waterzuivering/-berging.

Leertuin

De tuin is 1,7 ha groot en wordt een plek waar de leerlingen veel kunnen gaan leren over natuurbeheer, groente kweken, tuinaanleg, permacultuur, dierenhouderij, glastuinbouw, etc. Speciale elementen zijn de houtwallen (t.b.v. brandstof) en het helophytenfilter.

Buurttuin

Bijzonder is dat de omwonende buren eveneens gebruik mogen maken van deze tuin. Ontmoetingen en gesprekjes met buurtbewoners binnen de setting van de opleiding zijn een verrassende toevoeging aan de schooltijd. Zij kunnen er een ommetje maken, groenten en fruit oogsten, een buurt bbq organiseren, kortom een plek met veel potentie voor de omgeving en het onderwijs. Komende tijd gaat het plan verder gestalte krijgen.

Het project Collectieve Leer- en Buurttuin wordt door de provincie Noord Brabant geadopteerd als één van de bijzondere projecten in Mijn Mooi Brabant
Lees verder op buurt en leertuin

Vis à Vis Ontwerpers i.s.m. RO&AD Architecten, Moniek de Bakker en Marjolein van den Bosch